Alles onder controle

Deze week ging mijn dochter voor het eerst naar de middelbare school. Alle schoolspullen zijn in huis. Omdat ze verder moet fietsen, zal ze ook eerder op moeten staan. Ze maakte een lijstje voor haar ochtendroutine. Op de minuut nauwkeurig…

Dat heeft ze niet van een vreemde. Hoewel ik ervan uitga dat ze met haar puberbrein hier vrolijk vanaf zal gaan wijken, moest ik terugdenken aan mezelf op die leeftijd. Mijn netjes gekafte boeken stopte ik in mijn tas, op volgorde van mijn rooster. Ik hield ervan om te ordenen. En dat doe ik nog steeds.

Ik ben een goede regelaar.

Maar het risico ligt op de loer, dat dat regelen overgaat in controledrang.

Vooral wanneer het leven anders loopt dan gedacht, wanneer het me overspoelt of onzeker maakt, neemt mijn behoefte aan controle toe.

Dan moet eerst de kamer opgeruimd voordat ik kan werken. Als ik maar een to-do-lijst maak, komt er rust in mijn hoofd.

Controle geeft de illusie dat we grip hebben op de werkelijkheid.

De werkelijkheid is alleen veel rommeliger, onverwacht en soms ronduit chaotisch. Hoe harder ik probeer daar grip op te krijgen, hoe minder ruimte er overblijft voor spontaniteit, plezier en bovenal: overgave.

In mijn lijf vertaalt dat zich in spanning, alertheid, altijd ‘aan’ staan. En als het te lang aanhoudt: in rusteloosheid en vermoeidheid.

Overgave is soms een meer vruchtbare route. Dat ik het ongemak kan verdragen van niet weten hoe het afloopt. Dat ik kan meebewegen met wat er ís, ook als het anders uitpakt dan gehoopt.

Het vraagt moed om de touwtjes los te laten van wie je denkt te moeten zijn in de ogen van de ander. Want daaronder zit vaak angst.

Het kan voelen alsof je jezelf verliest wanneer je de controle loslaat. Maar in werkelijkheid kom je dichter bij jezelf.

Kierkegaard schreef: 'To dare is to lose one's footing momentarily. Not to dare is to lose oneself.'

Ik word soms nog steeds positief verrast door wat er gebeurt als ik de touwtjes wat losser laat. Door de spontaniteit en het plezier dat ik in mezelf terugvind. Door het gevoel dat ik meer leef.

Ik hou nog steeds van ordenen. Van lijstjes. Van overzicht. En ik ben er ook gewoon goed in.

Mijn leven werd alleen rijker toen ik ontdekte dat ik niet alles hoef te organiseren om me veilig te voelen. Dat ik naast regelen ook kan spelen met wat zich in het leven aandient.

Ik leer steeds beter wanneer ik de touwtjes vast wil houden, en wanneer ik ze even kan laten vieren.

En nu begint mijn dochter aan de middelbare.

Het kan me ontroeren hoeveel ze op me lijkt. Ik ben tegelijkertijd trots op de eigenheid die ze al bezit en leeft.

Een deel van mij zou haar graag willen behoeden voor alles wat moeilijk zal zijn. Dat gaat niet en is ook niet nodig.

Ik kan haar wel iets meegeven wat ik zelf pas veel later heb geleerd, over de balans tussen controle en overgave. Ik kan naast haar staan en vertrouwen dat ze haar eigen weg gaat vinden.