Liever alleen

In de eerste kennismaking ontmoet ik haar stevige persoonlijkheid. Ze heeft een leidinggevende functie, woont alleen en omschrijft zichzelf als zelfstandig, nuchter en sterk.

'Ik ben eigenlijk niet zo'n relatiepersoon. Ik vind het heerlijk om mijn eigen gang te gaan. Liever alleen dan afhankelijk van iemand.' Ze zegt het met een rechte rug en heldere stem. Voor twijfel geen ruimte.

Tijdens de training valt me op dat ze wat verstilt, wanneer anderen vertellen over verbinding, gemis of verlangen. Haar blik wordt strakker en haar houding oogt afstandelijk. Soms maakt ze een relativerende opmerking of een grapje.

In een oefening vragen we de deelnemers stil te staan bij een plek waar ze zich werkelijk gedragen voelen. Ik zie hoe haar lijf zich verder schrap zet. Ze merkt spanning op tussen haar schouderbladen. Haar borst voelt strak.

'Ik heb gewoon niet zoveel nodig van andere mensen.', zegt ze.

Later in een systemische opstelling rond het thema nabijheid, kiest ze een plek aan de rand van de ruimte. Ik vraag haar hoe het daar is.

'Veilig.', antwoord ze.

Na een stilte voegt ze eraan toe: 'Maar ook een beetje eenzaam misschien.' Dat laatste lijkt haar zelf te verrassen.

Ik nodig haar uit die eenzaamheid verder te onderzoeken. Ze begint te vertellen. Als kind leerde ze al jong om haar verlangen aan nabijheid in te slikken. Haar moeder was emotioneel weinig beschikbaar en haar vader werkte veel. Wanneer ze behoefte had aan troost of aandacht, was er vaak niemand die werkelijk afstemde.

Het verlangen bleef bestaan, maar het uiten ervan gaf het pijnlijke gevoel niet gezien en gehoord te worden.

Haar overtuiging werd: 'Ik heb niemand nodig.' Een oude aanpassing die zich herhaalt in het hier en nu.

Het is niet perse een waarheid. Maar ooit was het veiliger dan voelen hoezeer ze iemand nodig had.

Niet verlangen doet dan minder pijn, dan verlangen zonder antwoord. Niet missen doet minder pijn dan erkennen wat er ontbreekt.

Wanneer ze in de opstelling een stap zet richting de representant die staat voor verbinding, vullen haar ogen zich met tranen.

'Ik dacht altijd dat ik koos voor alleen,' zegt ze zacht. 'Maar misschien ben ik vooral gestopt met hopen op verbinding.'

Haar blik verzacht in iets van ontroering. Zo ontstaat ruimte voor een andere beweging. Een beweging die laat ervaren dat meer nabijheid en verbinding, niet hetzelfde is als afhankelijk worden of jezelf weggeven.

Een beweging van weer leren verlangen. Dichterbij een ander, maar vooral dichterbij zichzelf.

We ronden af met een gedicht van Stef Bos:

Liever alleen
Zegt ze met een rechte rug
en een zekerheid in haar ogen
die elk moment kan omslaan in het tegendeel

Ze houdt zich sterk
door niet te missen wat ze mist
door niet te verlangen wat ze verlangt
door niet te dromen waarvan ze droomt